STRUKE:

polimeraze

polimeraze (prema polimeri), enzimi koji kataliziraju biosintezu nukleinskih kiselina, čime su odgovorni za prijenos genske informacije (→ centralna dogma). Udvostručenje DNK (→ replikacija) kataliziraju DNK-polimeraze, koje kao supstrate rabe deoksiribonukleozid-trifosfate, a nastanak RNK (→ transkripcija) kataliziraju RNK-polimeraze, koje kao supstrate rabe ribonukleozid-trifosfate (→ nukleotidi). U tim je reakcijama sporedni proizvod anorganski pirofosfat, koji se odmah hidrolizira na fosfat s pomoću enzima anorganske pirofosfataze; zbog toga su reakcije prijenosa genske informacije ireverzibilne. Obje skupine polimeraza prepisuju gensku informaciju s molekule DNK, pa se nazivaju DNK-ovisnim polimerazama. Kod virusa koji kao genski materijal sadrže RNK postoje i RNK-ovisne polimeraze; npr. reverzna transkriptaza kod retrovirusa provodi reverznu (obrnutu) transkripciju, tj. sintezu DNK na osnovi RNK-kalupa (tzv. RNK-upravljana sinteza DNK), što je u suprotnosti s centralnom dogmom.

DNK-polimeraze ujedno su i → nukleaze, jer uklanjaju krive, netom ugrađene nukleotide iz lanca DNK koji je u nastajanju; zbog toga je replikacija DNK najpreciznija reakcija u živom svijetu. Lančana reakcija polimerazom (PCR, prema engl. polymerase chain reaction) postupak je umnoživanja malih dijelova DNK ponavljanjem ciklusa sinteze in vitro s pomoću DNK-polimeraze. Rabi se u sudskoj medicini i genetičkom inženjerstvu. (→ nukleinske kiseline)

polimeraze. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2018. Pristupljeno 16.6.2019. <http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=49179>.