Brestlitovska unija

Brestlitovska unija, ujedinjenje pravoslavnih metropolitanskih područja, »Kijeva i cijele Rutenije«, tada u sastavu Poljske (Poljsko-litavske unije), s Katoličkom crkvom. Ujedinjenje je uspostavljeno u Rimu 1595., a potvrđeno na sinodi u Brest-Litovsku (danas Brest) 1596. Rimskoga papu i dogme Katoličke crkve prihvatio je najveći dio pravoslavnoga svećenstva i manji dio vjernika. Unijatska crkva sačuvala je vlastito bogoslužje na crkvenoslavenskom jeziku, julijanski kalendar, posebnu hijerarhiju, znatnu upravnu samostalnost i mogućnost braka za svećenike. U političkom smislu, Brestlitovska unija označivala je pokušaj smanjivanja ovisnosti bjeloruskih i ukrajinskih zemalja Poljsko-litavske unije o ruskim carevima preko pravoslavne hijerarhije, posebice nakon stvaranja patrijaršije u Moskvi 1589. Međutim, podjelom Poljske (1793) područja koja su pripala Rusiji pripojena su Svetomu sinodu u Peterburgu, a prostor istočne Galicije zadržao je uniju. Nakon 1946. Ruska pravoslavna crkva, podržana od sovjetskih vlasti, prisilila je unijate na prelazak u pravoslavlje. God. 1990. novo političko stanje omogućilo je konstituiranje ukrajinskokatoličke crkve (istočnoga obreda).

Brestlitovska unija. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2018. Pristupljeno 19.10.2018. <http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=9427>.