Pacino [pəči:'nou], Al (puno ime Alberto James Pacino), američki glumac (New York, 25. IV. 1940). Iz obitelji talijanskoga podrijetla, odrastao je u Bronxu s majkom. Glumu je učio u više škola (High School of Performing Arts, Herbert Berghof Studio, Actors Studio) usporedno nastupajući u izvanbroadwayskim predstavama (nagrađivana uloga u jednočinki Indijac želi Bronx Israela Horovitza 1968), a ubrzo i na Broadwayu (osvojio je nagradu Tony za uloge u dramama Nosi li tigar ogrlicu? Dona Petersena 1969. i Temeljna obuka Pavla Hummela Davida Rabea 1977). Na filmu je debitirao 1969. Nizak, no markantan i karizmatičan, crnokos i tamnoput, status reprezentativnog glumca novoga Hollywooda stekao je ulogama ranjivih marginalaca – ovisnika o heroinu, odnosno naivnog lutalice – u dramama Jerryja Schatzberga Panika u parku droge (The Panic in Needle Park, 1971) i Strašilo (Scarecrow, 1973), te napose kao nasljednik mafijaškoga šefa koji preuzima i širi očev posao u filmovima Francisa Forda Coppole Kum (The Godfather, 1972) i Kum II (The Godfather Part II, 1974; poslije i u nastavku Kum III – The Godfather Part III, 1990), razvivši taj lik od tipa tzv. momka iz susjedstva preko ikoničkog, moralno proturječnog, gangsterskog protagonista do ciničnog i zločinačkog manipulatora. Paralelno se istaknuo u filmovima Sidneya Lumeta, kao nepokolebljivi policajac u borbi protiv korupcije među kolegama (Serpico, 1973) te osebujni pljačkaš banke koji je u vezi s transrodnom osobom (Pasje poslijepodne – Dog Day Afternoon, 1975), tumačeći likove čiji je svjetonazor odražavao promjene u američkome društvu (npr. u poimanju maskulinosti i seksualnosti), što je ponovio ulogom buntovnoga javnoga branitelja u filmu Pravda za sve (…and Justice for All, 1979) Normana Jewisona te radikalizirao u Noćnom kruženju (Cruising, 1980) Williama Friedkina, kao policajac koji traži serijskoga ubojicu u newyorškim homoseksualnim noćnim klubovima, razvivši od tih uloga i maniru verbalnih izljeva bijesa. Dovevši pak figuru temperamentnog antijunaka do ekstremne inačice ulogom beskrupuloznoga gangstera u filmu Lice s ožiljkom (Scarface, 1983) Briana De Palme, sredinom 1980-ih glumi rjeđe. Povratničkom ulogom detektiva zaljubljenoga u ženu koja je potencijalni ubojica u filmu More ljubavi (Sea of Love, Harold Becker, 1989) započeo je niz izvedbi u kriminalističkom žanru, bilo gangsterâ (Dick Tracy, Warren Beatty, 1990; Carlitov način – Carlito’s Way, B. De Palma, 1993; Donnie Brasco, Mike Newell, 1997) bilo policajaca (Vrućina – Heat, Michael Mann, 1995; Nesanica – Insomnia, Christopher Nolan, 2002). Nagradu Oscar dobio je, međutim, nakon osam nominacija, za manirističku interpretaciju slijepca u drami Miris žene (Scent of a Woman, Martin Brest, 1992), a od kasnijih uloga ističu se one novinara u filmu Probuđena savjest (The Insider, M. Mann, 1999), sindikalnog vođe Jimmyja Hoffe u Ircu (The Irishman, Martin Scorsese, 2019) te biznismena u Dinastiji Gucci (The House of Gucci, Ridley Scott, 2021). Režirao je nekoliko filmova (u kojima je i glumio): dokumentarno-igrane studije Rikarda III. Williama Shakespearea U potrazi za Rikardom (Looking for Richard, 1996) i Salome Oscara Wildea Wilde Salomé (2011), u kojima ponavlja likove koje je tumačio u kazalištu (Rikarda III. 1973. i 1979., Heroda 1992. i 2003), komornu dramu Kineska kava (Chinese Coffee, 2000) te igranu adaptaciju Wildeove drame Salomé (2013). Nastupio je u približno 70 filmova, a redovito nastupa i u kazalištu (npr. u Shakespeareovim Juliju Cezaru 1988., kao Marko Antonije, i Mletačkom trgovcu 2010–11., kao Shylock). Počasnoga Zlatnog lava na venecijanskom filmskom festivalu primio je 1994.
