STRUKE:

Cetina

Cetina, selo na izvoru istoimene rijeke, nedaleko od Vrlike, 853 st. (1990). Naseljeno od prapovijesti. U antici naselje Delmata. U srednjem vijeku ondje se nalazilo naselje Vrhrika (Vrlika), sjedište županije Vrhrike, koja se izdvojila iz Cetinske županije, sudačkoga stola i plemićkoga roda Čubranića. Osmanlije su ga osvojili 1513., a stanovništvo se iselilo u obližnje mjesto Prozor, koje se otada naziva Vrlika. Tijekom osmanske uprave naseljeno je vlaškim življem iz unutrašnjosti Balkana. Oslobođeno u ustanku 1683. U Domovinskom ratu (1991–95) okupirano; oslobođeno u vojnoj akciji Oluja u kolovozu 1995.

Na području sela nalaze se ruševine starohrvatske crkve sv. Spasa, jednog od najstarijih i najbolje očuvanih spomenika ranosrednjovjekovnoga sakralnoga graditeljstva. Jednobrodna građevina s troapsidalnim svetištem u obliku trolista i masivnim zvonikom na pročelju sagrađena je u IX. st.; poslije je srednja apsida bila porušena i zamijenjena većom, uglatom. Pronađeno je više arhitektonskih ulomaka i dijelova kamenog namještaja, urešena pleterom. Oko crkve je otkriveno veliko groblje s više od 1100 grobova iznad kojih su većim dijelom bili postavljeni stećci (više od 800).

Cetina. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2018. Pristupljeno 20.2.2020. <http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=11349>.