STRUKE:

Austrijsko primorje

Austrijsko primorje (njemački Österreichisches Küstenland, talijanski Litorale Austriaco, slovenski Avstrijsko primorje), nekadašnja austrijska upravna jedinica. Začetci Austrijskoga primorja sežu u XVIII. st. Kao dio centralizatorskih i modernizacijskih planova Beča, u Trstu je 1749. osnovana Trgovačka intendatura za Primorje, nova upravna jedinica koja je obuhvatila Akvileju te do 1776–77. Rijeku, Bakar, Trsat i Kraljevicu. Nakon Napoleonova poraza i konačnog pripajanja nekadašnjih mletačkih posjeda Habsburškoj Monarhiji, Austrijsko primorje ustrojeno je 1814. te su mu pripadali Istra s Cresom, Lošinjem i Krkom te Trst, Gorička i Gradiška. Između 1816. i 1849. uključeno je u Kraljevinu Iliriju. Unutar Austrijskoga primorja 1825. osnovano je Istarsko okružje, koje je prvi put obuhvatilo cijelu Istru. Ostatak Austrijskoga primorja pripao je Goričkom okružju, dok se Trst kao središte nalazio pod neposrednom carskom upravom. Austrijsko primorje dobilo je 1848. status krunske zemlje, a 1849. dva su okružja preimenovana u Goričku i Gradišku grofoviju te Istarsku markgrofoviju. Od 1850. Primorjem je upravljao namjesnik, ali su nakon ustavne reforme 1861. osnovani pokrajinski sabori u Poreču, Gorici i Trstu, sa širokom upravnom autonomijom i s djelomičnim ovlastima u vođenju lokalnih poslova. Na ozemlju od 7967,89 km² prebivalo je 1910. godine 894 568 stanovnika. Potkraj 1918. prestaje postojati.

Citiranje:
Austrijsko primorje. Hrvatska enciklopedija, mrežno izdanje. Leksikografski zavod Miroslav Krleža, 2020. Pristupljeno 27. 9. 2020. <http://www.enciklopedija.hr/Natuknica.aspx?ID=70826>.